Project EASE Amsterdam

Co-creatie door participatie

Hieronder volgt een beknopte samenvatting van het participatie- en co-creatietraject (2021–2022). Deze samenvatting laat zien dat de destijds opgehaalde inbreng, betrokkenheid en gemaakte afspraken nog steeds het uitgangspunt vormen voor de verdere uitwerking.

Onze reis naar de wensen en ideeën voor de nieuwe buurt begint met een inventarisatiemiddag in 2021 op het grasveld in de E-buurt Oost: de Barrio Lobi-Zomerspelen. Daarna organiseren we in maart en december 2022 nog drie verdiepende participatiesessies in de vorm van ontwerptafels. Thema’s zijn de toekomstige buurt, de gebouwen, de ontmoetingsplekken en een gezonde en groene buurt. Alle avonden starten we met een gezamenlijke maaltijd. Zo komen de aanwezigen ongedwongen in contact met elkaar. De meetings roepen inspiratie, betrokkenheid en vertrouwen op. Maar er zijn ook vragen: wordt er wel gebouwd voor ‘onze jongeren’? Het tenderteam gaat naar huis met een waslijst aan aanbevelingen en behoeften. Dan blijkt in het najaar van 2022 dat ontwikkelaar Wonam de gemeentelijke tender (prijsvraag) voor de nieuwbouw heeft gewonnen.

‍

‍
‍

‍September 2021: Barrio Lobi-Zomerspelen

‍

Op het ruime grasveld waar de nieuwbouw in de E-buurt Oost gepland is, spreken we voor het eerst met bewoners. In navolging van het EK Voetbal en de Olympische Zomerspelen in Japan zetten we een parcours uit met diverse spelvormen en gaan in gesprek met bewoners uit omliggende wijken. Ons event kreeg de naam Barrio Lobi-Zomerspelen. 

Het doel van Barrio Lobi was om kennis te maken met bewoners en sleutelfiguren uit de wijk, hen te informeren over de toekomstige veranderingen in hun buurt, met hen in gesprek te gaan over hun woonwensen en droomscenario’s voor de nieuwbouw, en bewoners te werven voor de ontwerpsessies die later in het proces plaatsvinden.

Uitvoerig spraken we met bezoekers en uitgenodigde sleutelfiguren, ze kwamen overwegend uit de E-buurt en G-buurt. Met hen namen we vooraf opgestelde vragenlijsten door.  Opvallend voor de buurten is het aantal actieve en bevlogen bewoners. Men is blij en trots op het groen (moet zoveel mogelijk terugkomen), geniet van de rust en hecht waarde aan het sociale karakter. Mensen treffen elkaar in de winkels in Ganzenhoef, op de markt, op straat, bij de metro en bij Lola Buitenpost.

Er leven verschillende wensen in de buurt, zoals meer sociale en recreatieve ontmoetingsplekken voor jong en oud, die momenteel schaars zijn. Daarnaast is er behoefte aan laagdrempelige voorzieningen met een buurtfunctie, waar kinderen kunnen spelen en volwassenen kunnen ontspannen. Ook bestaat de wens om te kunnen doorstromen naar een andere woning.

‍

‍9 maart 2022: discussiëren over het karakter van de nieuwe buurt 

‍

Op deze eerste ontwerpavond staat het gebied van de nieuwe buurt centraal. Hoe zien bewoners, omwonenden en ondernemers de toekomstige wijk in de E-Buurt Oost? Hoe goed kennen ze hun buren en aan welke ontmoetingsplekken hebben ze behoefte? De discussie aan de verschillende tafels gaat over: een gezonde buurt, ontmoeting stimuleren en de herkenbare onderlinge (architectonische) samenhang. Met de kennis en expertise van de bewoners kan het tenderteam het stedenbouwkundig plan verder verfijnen.  

Co-Creatie: Een van de belangrijke uitgangspunten is inspraak van (toekomstige) bewoners in een zo vroeg mogelijk stadium. Dus samen ontwikkelen oftewel co-creatie. Door de kennis van bewoners aan te boren, wil het tenderteam ‘wijk-specifieke’ wensen boven water halen. Wensen die aansluiten bij woon- en leefrituelen die het stedenbouwkundige plan verfijnen.

Armen uitstrekken: Meer openheid en verbondenheid in de nieuwe wijk is een andere belangrijke pijler. Ook architectonisch. “De bebouwing moet als het ware de armen uitstrekken naar de buurt. Daarom geven we extra aandacht aan de overgang van  ̶ en verbinding tussen  ̶  privé- en publieke ruimte. Die overgangen noemen we ‘tussenruimten’, het zijn ruimten die mensen zich kunnen toe-eigenen”, vertelt Xander Vermeulen Windsant in zijn presentatie.‍

Sticky places: De tussenruimten bieden kansen voor ongedwongen contact en stimuleren zo ontmoetingen tussen buurtbewoners. Ze bevorderen sociale verbinding/het buurtgevoel en bieden plaats aan zogenoemde ‘sticky places’. Plekken waar mensen blijven plakken, elkaar spreken en elkaar zo beter leren kennen.  Je kunt denken aan plekken voor gezamenlijk gebruik zoals bijvoorbeeld een buurthuis, maar het kunnen ook veranda’s, loggia’s, terrassen of restaurants zijn. “Om die tussenruimten levendig vorm te geven willen we de plinten gebruiken. Dat zijn de overgangszones tussen de straat en de gebouwen. Het is het onderste deel van een gebouw dat op ooghoogte zichtbaar is. Plinten vormen de levendige verbindingen”, legt de architect uit.

‍

‍14 maart 2022: discussiëren over gebouwen en woonideeën 
‍

Hoe stimuleer je community’s in de twee woontorens? Wat voor woonideeën zijn er voor de verschillende doelgroepen? En is er animo voor een bewonerscollectief? De discussie gaat over co-creatie, sociale ontmoeting stimuleren en groene, duurzame architectuur. Aan ideeën om ontmoeting te stimuleren in de woontorens is geen gebrek: realiseer speel-, tentoonstellings- of ontmoetingsplekken met eetbare planten en bankjes bij de liften. En natuurlijk ruimten voor ondernemers niet te vergeten. Binnen moet ruimte zijn voor een plek om elkaar te ontmoeten: de buurtruimte.

‍‍Architect Lyongo Juliana van OZ Architect geeft uitleg over de ruimtelijke schetsen van de twee woontorens. Hoe zorg je op zo’n hoogte voor sociale cohesie, stimuleer je ontmoeting en ontwikkel je een community? Hij maakt daarvoor de vergelijking van een verticale straat. Net als in een gewone straat zijn speelplekken, grasveldjes en buurtplekken gewenst. Maar hoe realiseer je die? Door geen kaarsrechte torens te ontwerpen, maar torens waarbij er sprongen zitten in de massa’s. En de balkons niet recht onder elkaar, maar diagonaal tegenover elkaar liggen. Zoals de veters in een schoen.

Leefbare hoogbouw: Bij hoeveel meter ervaren mensen nog contact met elkaar bij hoge gebouwen? Uit onderzoek blijkt dat 15 meter te zijn, dat staat gelijk aan ongeveer vijf woonlagen. “Als je dus de torens opdeelt in community’s van vijf verdiepingen, die verbonden zijn aan gezamenlijke buitenruimte, dan houd je toch binding met buiten en met elkaar“, adviseert Juliana. 

Duurzame architectuur: Zonder te pauzeren, gaan de aanwezigen door naar het thema groene, duurzame architectuur. Wat verstaan ze onder groene en duurzame architectuur? “Dat is natuurinclusief bouwen met ruimte voor vogels, vleermuizen, vlinders, insecten en andere dieren mét behoud van biodiversiteit. Sommigen maken het niet al te moeilijk: “Groen = bomen, struiken en bloemen.” 

Geen magnetronwoningen: Zonnepanelen, zonnecellen, wateropvang, windenergie, bouwen met duurzaam hout of hergebruikte materialen. Een greep uit duurzame architectuur. Vraag aan de aanwezigen: wat vinden jullie van de integratie van zonnepanelen en groen in de gevel? “Top, klinkt goed. Zorg wel dat er geen glans- of spiegelreflex ontstaat; we zitten niet te wachten op magnetronwoningen.” 
‍

‍12 december 2022: aan de slag met het voorlopig ontwerp
‍

Goed nieuws: ontwikkelaar Wonam heeft de gemeentelijke tender (prijsvraag) voor de nieuwbouw van de E-buurt Oost gewonnen. Met deze mooie boodschap start de derde ontwerpbijeenkomst. Vanavond gaat het om de inbreng voor het voorlopig ontwerp, de vragen aan de bewoners worden in deze fase steeds gedetailleerder. De gespreksthema’s zijn: de woningplattegronden, de collectieve ‘sticky places’, de voorrangsregeling en de communicatie. Ook het kwartiermaken komt aan bod. Wat doe je bij thuiskomst? 

Wat doe je als eerste als je thuiskomt? Hoeveel uur besteed je in de keuken? En wat doe je in de slaapkamer? Bij die laatste vraag was het gelach niet van de lucht. Architect Juliana probeert met zijn directe vragen erachter te komen waarvoor de aanwezigen hun huis gebruiken en wat hun woonrituelen zijn. Zo kan hij de woningindeling beter toespitsen op de wensen. Bewoners blijken graag een overgang te zien tussen het naar ‘binnenkomen’ en het naar ‘buitengaan’. 

Geen woonkamermasala: De meesten besteden toch wel dagelijks een uur in de keuken, met uitschieters tot 3 uur. Een wc tegenover de keuken is dan bijna heiligschennis. Iemand omschrijft het heel plastisch: ‘koken en poepen gaan niet samen’. Een ander wil best een open keuken, als de afzuiging maar goed is, want ‘geen woonkamermasala’. 

Bouw voor de buurt: "Bouw voor de buurt. Vergeet ook de groep senioren niet, waarschuwen de aanwezigen. Ga experimenteren met voorrangsregelingen”. Inmiddels is duidelijk dat de helft van de woningen voor bewoners uit Zuidoost is. Maar wie zijn dat en welke criteria hanteren we daarvoor? Dit is de bewonerssuggestie voor de volgorde binnen de 50% voorrangsregeling. De woningen worden daarbij onder andere bestemd voor huurders van Rochdale uit de renovatieflats Gravestein en Geldershoofd, bewoners uit de E- en G-buurt, bewoners van Amsterdam-Zuidoost met een stadsvernieuwingsurgentie, mensen met maatschappelijke beroepen in Zuidoost (zoals zorg, onderwijs en politie), thuiswonende jongeren uit Zuidoost en mensen met een economische binding met Zuidoost.

Hoe communiceren? Wacht niet met communiceren tot de bouw al begint, is de aanbeveling. Ook tussentijdse updates over alles wat erachter de schermen gebeurt, zijn interessant. Gebruik niet alleen de bekende kanalen, zoals e-mail, een nieuwsbrief of Facebook. Denk ook eens aan TikTok. Gebruik voor nieuws en informatie bovendien ook de bestaande buurtkanalen en geef bewoners een plekje in de communicatie-uitingen van het ontwerpteam. Bundel zaken.

‍Workshops kopen: Aandacht wordt ook gevraagd voor jongeren of volwassenen die het kopen van een woning niet van huis uit hebben meegekregen. Of die door zaken uit het verleden pas later toekomen aan kopen of huren. Laten we voor hen workshops organiseren.

‍

‍Actueel – februari 2026

‍

Workshop Nieuwbouw woning kopen

‍Naar aanleiding van bovenstaande heeft de opdrachtgever gehoor gegeven aan het verzoek om een workshop te organiseren. Op 17 februari organiseren Sabo Advies, Mindset Media en EASE Amsterdam de Barrio Lobi-workshop over het kopen van een nieuwbouwwoning. Deze workshop is bedoeld voor iedereen die in Amsterdam-Zuidoost woont en nadenkt over de aankoop van een nieuwbouwwoning. Tijdens de workshop gaan Rabobank en makelaarsgroep Van de Steege dieper in op het kopen van een nieuwbouwwoning en lichten ze toe waar je als aanstaande koper op moet letten. Je krijgt praktische uitleg over het volledige koopproces, van inschrijving tot sleuteloverdracht, met aandacht voor de financiële kant en de belangrijke keuzes die de koop van een nieuwbouwwoning met zich meebrengt. Er is ruime gelegenheid om vragen te stellen. ‍Deelname is gratis, maar let op: er is een beperkt aantal plekken beschikbaar. Meld je vandaag nog aan. Locatie: South East Talent & Performance Center, Egoli 11A, 1103 AC Amsterdam, Tijd: 19.00 – 21.00 uur

‍

Voorrangsregeling

‍Het uitgangspunt is een voorrangsregeling van 50 procent, zoals besproken met de deelnemers aan de participatiesessies. Dit betekent dat EASE Amsterdam en de bij het project betrokken beleggers zich inspannen om 50 procent van de woningen en appartementen toe te wijzen aan bewoners uit Amsterdam-Zuidoost.

Deze voorrangsregeling heeft betrekking op de eerste verhuur en verkoop van middenhuur- en middenkoopwoningen in Amsterdam-Zuidoost. Dit zijn woningen bedoeld voor bewoners met een middeninkomen. De looptijd van de regeling is tot drie maanden na de start van de verhuur en verkoop. Toewijzing vindt altijd plaats op basis van financiële draagkracht en binnen het geldende woonbeleid van de gemeente Amsterdam.

‍

‍

Tot Slot

‍

Project EASE Amsterdam laat zien hoe waardevol samenwerking en participatie kunnen zijn bij het vormgeven van een leefbare, groene en sociaal verbonden woonomgeving. Door toekomstige bewoners actief te betrekken bij het ontwerpproces en hun ideeën een plaats te geven in de plannen, ontstaat een buurt die niet alleen gebouwd wordt, maar ook echt beleefd wordt. Met de opgedane inzichten en gedeelde ambities zetten alle betrokken partners een belangrijke stap richting een duurzame, inclusieve en vitale wijk waar iedereen zich thuis kan voelen.

‍

‍

‍DE VISIE VAN SABO

"Sterke banden opbouwen tussen

gebieds- en vastgoedpartners en bewoners

om een samenleving te creëren

waarin goed en kwalitatief wonen de

standaard is, ook voor volgende

generaties."